گزارش كارگاه طرح نويسي با تاكيد برهمكاريهاي بين المللي

22-20 اسفند 1382

برگزار کنندگان: موسسه همیاران غدا و خانه تشکلهای غیردولتی کرمان

با حمایت و همکاری: استانداری کرمان - موسسه MALTESER از آلمان

تهيه كننده گزارش: الهام امیرکبیریان - موسسه همیاران غدا

**********************************************************

روز اول چهارشنبه 82/12/20

      پس از نيازسنجي انجام گرفته توسط مؤسسه همياران با همكاري تشكلهاي غيردولتي محلي ودرنظرگرفتن اولويتهاي بم و نياز فوري در ايجاد تعامل و همكاري با آژانسهاي سازمان ملل متحد و نهادهاي مدني بين المللي قرارشد كارگاه طرح نويسي با تاكيد برهمكاريهاي بين المللي به مدت 3 روز در كرمان برگزار گردد. جناب آقاي پروفسور خسرو سعيدي از دفتر همكاريهاي  اقتصادي ايران و آلمان (GTZ) به عنوان مدرس اصلي در كارگاه حضور داشتند. اهداف سمينار آشنايي با اصول همكاريهاي بين المللي و ايجاد ارتباط بين تشكلهاي غيردولتي كرمان، بم و سازمانهاي بين المللي و دولتي و جامعه مدني است. اين كارگاه با حضور نمايندگان تشكلهاي غيردولتي كرمان، بم و آژانسهاي بين المللي حاضر در بم تشكيل شد. رئيس شوراي شهر بم، تعدادي از معتمدين محلي و نمايندگان بخش خصوصي هم حضور داشتند. بعلاوه نمايندگان سازمانهاي بين المللي آقايان Richard Van Hazebroack   از سازمان امداد و نجات آلمان وآقاي Carstern Stork  از يك تشكل غيردولتي آلماني با نام Malteser   ، خانم Jenty Wood  از Oxfam  ، آقاي  Xlitesh Patel  از كميته كمك رساني پزشكي Committee d'aide Medical، آقاي Vikki Stiener از Save the Children آقاي پروفسور David Marsden از بانك جهاني و خانم كاظمي از ICRI ( كنسرسيوم بين المللي پناهندگان در ايران)،  آقاي Saroj Jha  وخانم  دكتر كيانپور ازدفتر هماهنگ كننده فعاليتهاي بشردوستانه UNDP/OCHA (برنامه عمران سازمان ملل متحد) حضور داشتند.

    در آغاز آقاي فرشاد معاون سياسي- امنيتي استان كرمان در مورد تشكل هاي غيردولتي و ضرورت وجود آن ها صحبت كردند. ايشان به نقش بسيار مهم تشكلهاي غيردولتي در كمك رساني درفاجعه بم اشاره كردند همچنين از جامعه مدني  و تشكلهاي غيردولتي به دليل حمايتهاي بي دريغ قدرداني كردند و براي همكاريهاي بيشتر ابراز تمايل كردند.

      پس از آن آقاي شمسي نيا رئيس هيئت مديره خانه تشكلهاي غيردولتي استان كرمان و مديرعامل مركز بيماريهاي خاص در مورد خانه تشكلهاي استان كرمان و چگونگي شكل گيري آن توضيحاتي دادند. ايشان همچنين در مورد چگونگي كمك رساني به مردم بم پس از زلزله صحبت كردند.

      سپس آقاي دكتر اسماعيلي رئيس شوراي شهر بم صحبت كردند ايشان  از برگزار كنندگان همايش تشكر و قدرداني كردند و از بم و شرايط ايجاد شده صحبت كردند ايشان همچنين تأكيد كردند شوراي شهر درزمينه واگذاري زمين به مردم بم كوتاهي نخواهد كرد و آمادگي خود را براي   هر گونه همكاري با افرادي كه مي خواهند كمك كنند اعلام نمودند. نیز در سخنان خود برنقش مردم بم  تاكيد كردند و از كليه حاضرين خواستند كه در طرح ها و برنامه هاي خود نقش مردم و اهميت حضور آنها را فراموش نكنند.همچنین خواستار حضور بیشتر مردم بم در برنامه ها شدند.

      سپس آقاي نمازي مدل  كارگاه را شرح  دادند كه شامل اهداف، ضرورت و اصول اوليه كارگاه بود. ايشان به ايجاد تحول در دنيا و ضرورت ارتباط، جايگاه پيدا كردن  نهادهاي مدني ايران درمنطقه و جهان و لزوم برقراري ارتباط مستمر با مراكز علمي و مدني  بين المللي  به عنوان ضرورت همکاریهای بین المللی  اشاره کردند همچنين اصول اولیه را به شرح زیر بیان داشتند:

• داشتن اولویت روشن بر مبنای نیاز سنجی مشارکتی

• شناخت طرف مقابل امکانات رسالت ها و دیدگاهها

• برگزاری دوره های آموزشی آگاه سازی و طرح نویسی در زمینه بسیج منابع بین المللی

• توجه به روشهای ایجاد شده ارتباطات مستمر وپایدار و ایجاد تعهد همکاری درازمدت از طریق داشتن اعتماد به نفس، ارائه گزارش، درميان گذاشتن ديدگاهها  و ملاقات چهره به چهره و دعوت به محل

• شفافیت پاسخگویی و صداقت

• داشتن نشریه و وب سایت برای معرفی ظرفیت ها و کارهای انجام شده داشتن آرشیو عکس و فیلم

• داشتن پایگاه محلی ارتباط با مردم و گروه هدف

• اقتصادی بودن و تاکید برصرفه جویی

• داشتن استراتژی همکاریهای بین المللی در دوطرف

• معیارهای اخلاقی که شامل موارد ذیل است:

 تعهد به وحدت و همکاری جمعی، احترام به همگان، برابری و تساوی، رعایت حقوق همگان، پرهیز از قدرت طلبی و طرد سودجویی داشتن روحیه خدمتگذاری، عشق به مردم و به مملکت،  قبول تکثر تنوع و خلاقیت، احترام به حاکمیت قانون، احتراز از  وارد شدن به دسته بندی های سیاسی،  اعتقاد به اصل مشارکت و گفت و شنود و خدمات  داوطلبانه، احترام به علم و صلاحیت و تجربه  و تحمل و بردباری.

      سپس آقاي پروفسور سعيدي تدريس  ” طرح نويسي در چارچوب مديريت بحران “  را آغاز كردند. ايشان در مورد Project Cycle Management در رابطه با مديريت بحران صحبت كردند. ايشان در ادامه در مورد روش كار سمينار، اهداف كلان سمينار و نتايج سمينار توضيحاتي دادند. ايشان اشاره كردند كه مديريت بحران شامل سه قسمت اساسي زير است:

1. پيشگيري

2. آمادگي

3. جوابگويي

و در مورد هر مرحله توضيحاتي ارائه كردند. از نظر ایشان چرخه مديريت پروژه شامل:

1. شناسایی پروژه

2. برنامه ریزی و تدوین

3. اجرای پروژه

4. پایان پروژه

     در پايان صحبت هاي آقاي پروفسور سعيدي، آقاي كامراني رئيس انجمن بيماري خاص شهر بم كه 2 دختر  هشت و نه ساله اشان را در زلزله بم از دست داده اند صحبت كردند.ایشان درباره فعالیت انجمن و مشکلات عدیده مالی آن صحبت کردند. از موارد مطرح شده حمل و نقل واحدهای خون با موتور سیکلت و نبود وسیله نقلیه است.

سپس آقاي پروفسورسعيدي در ادامه به توضيح در مورد Log Frame  پرداختند:

• منابع

• فعالیتها

• نتایج

• اهداف پروژه

• اهداف توسعه ای

• اهداف کلان

صبحتهاي بعدي ايشان در مورد پايش و ارزشيابي Monitoring & evaluation بود:

پروفسور سعيدي اين دو عنوان را  به صورت زير تعريف كردند:

• پايش: نظارت مداوم با ساختار و نظارت سازمان داده شده از روند كار در فرآيندها

• ارزشيابي: سنجش و ارزيابي درجه نيل به اهداف و پي آمدهاي يك فرآيند. ايشان اين فرايند را به سه مرحله زير تقسيم كردند:

1. پيش سنجي

2. ارزشيابي پايه ها        

3. ارزشيابي پاياني

در پايان روز اول مساله ای براي شركت كنندگان مطرح شد و از حاضرين خواسته شد كه در سه كارگروه درباره آن بحث کنند.

 

روز دوم 82/12/21

      در ابتدا نماينده هر گروه Presentation  خود را ارائه كردند(در پيوست 5 ارائه شده است). سپس حضاردر اين زمينه به بحث و گفتگو پرداختند.

      پس از آن آقاي تاجيك مديركل امور اجتماعي وانتخابات استان كرمان صحبت كردند. ايشان از حضور نمایندگان تشکلها و آژانسهای بین المللی و همیاری و مشارکت آنان در برگزاری کارگاهها و رسیدگی به وضعیت آسیب دیدگان زلزله بم قدردانی کردند. نیز از موسسه همیاران غدا به دلیل برنامه ریزی کارگاه و مشارکت فعال با خانه تشکلهای غیردولتی استان قدردانی و استمرار چنین فعالیتهایی را خواستار شدند.

      درادامه آقاي پروفسورسعيدي در مورد محتوي يك پيشنهاد  طرح صحبت كردند: بطور كلي يك پيشنهاد طرح بايد بتواند به سؤالات زير پاسخ دهد:

• ضرورت طرح

• محتوي طرح

• روشهاي اجراي طرح

• براي چه كسي

• بعد جغرافيايي

• بعد زماني

• با چه هزينه اي

• مشاركتي و مجريان

• با چه احتمالات منفي

• با چه انتظاراتي

      در ادامه خانم كاظمي از كنسرسيوم بين المللي پناهندگان در ايران در مورد اصول و مباني همكاريهاي بين المللي صحبت نمودند. ايشان به چند قانون مدني كه تعهد اخلافي است و نه حقوقي اشاره داشتند.

1. منشور بشردوستانه

2. حقوق بين الملل بشردوستانه

3. لايحه حقوق بشر

      براساس اين قوانين هر اتفاقي براي انسان بيافتد دولت و نهادهاي مدني بايد در   كمك رساني به ايشان پيشقدم باشند و اين لطف نيست بلكه وظيفه همگي انسانهاست. ایشان در ادامه انتظارات سازمانهاي بين المللي براي همكاري را ذكركردند. مكتوب بودن پروژه هاي انجام گرفته، داشتن اساسنامه، داشتن قواي اجرايي متناسب با پروژه پيشنهادي، شفافيت و پاسخگويي و شناخت سازمانها و آشنايي با اهداف ايشان از جمله موارد ضروري در همكاريهاي بين المللي است. ايشان همچنين اشاره كردند كه كنسرسيوم بين المللي پناهندگان در ايران درنظردارد كتابي با عنوان ” حداقل استانداردهاي امدادرساني در بحران “ را چاپ و دراختيار تشكلهاي غيردولتي قراردهد.   همراه با اين كتاب آموزش 4 روزه امداد رساني از استان به استان نيز اجرا خواهد شد.

      در ادامه آقاي نمازي  صحبت كردند. ايشان به ضرورت همكاري  دولت وتشكلهاي غيردولتي  و بخش خصوصي اشاره كردند وگفتند بايد در جهت استحكام  اين ارتباط و تعامل  قدم برداريم و سعي كنيم از فضاي خوب ايجاد شده براي استمرار همكاريها استفاده كنيم. همچنين به علاقه ايرانيان مقيم خارج اشاره داشتند كه به همكاري در پروژه ها بسيار علاقه مندهستند و نيز همكاري با نهادهاي جامعه مدني را ترجيح مي دهند.

     سپس آقاي Vikki از Save the Children   سخنراني كردند. ايشان به  ضعف  اطلاع رساني و ارتباط بين تشكلهاي فعال در بم به عنوان بزرگترين مانع براي پيشرفت مناسب اشاره داشتند. ضعف اطلاع رساني و عدم اطلاع از آنچه گروهاي ديگر در بم انجام مي دهند باعث اتلاف نيرو زمان و عدم آگاهي از امكانات بالقوه موجود در محل است. همچنين ايشان اشاره كردند كه به عنوان سازمان بين المللي براي شروع همكاري اولين سوال اينست كه شما كه هستيد و چرا فكر مي كنيد براي انجام اين پروژه بهترين هستيد.پاسخ صحیح به این سوالات به خوبی شمارا در جلب همکاری آژانسهای بین المللی یاری  می کند.

     بعد ازصرف ناهار شركت كنندگان در 4 گروه و بر اساس آموزش هاي ارائه شده درباره طرح و Log Frame‏ در زمینه های ذیل به بحث پرداختند.

• حمايت از كودكان بم

• جوانان

• معلولين

• زنان

روز سوم 82/12/22

      ابتدا نمايندة UNDP در تهران آقايSaroj Jha   در مورد مديريت بحران صحبتهايي ارائه دادند. ايشان راهبرد كلي سازمان ملل متحد را بيان كردند. سازمان ملل متحد در 3 بخش: كوتاه مدت –    ميان مدت-  بلند مدت برنامه هايي براي كمك به دولت ايران و نهادهاي مدني اجرا خواهد كرد. نیزاشاره كردند كه كليه آژانسهاي سازمان ملل مانند UNICEF، UNDP ، سازمان بين المللي مهاجرت و سازمان بين المللي كارILO)) با نهادهاي مدني و تشكلهاي غيردولتي مشاركت خواهند داشت. همچنين ايشان نسخه الكترونيكي برنامه استراتژيك برنامه عمران ملل متحد را در اختيار سازمانهاي غيردولتي قرارخواهند داد. در اين برنامه مشخص شده براي هر پروژه چه ميزان بودجه تعريف شده است. ايشان همچنين درباره 2 پروژه برنامه عمران ملل متحد در بم توضيح دادند.

       درپروژه  ” احياي سيستم آبياري شهرستان بم“ كه ششصد هزار دلار است در سطح ملي با وزارت جهاد كشاورزي و در سطح استاني با سازمان كشاورزي همكاري مي شود. در اين پروژه 40 روستا تحت پوشش قرارمي گيرند. از اين روستاها خوشه هایی(Cluster) انتخاب مي شود و به آنها آموزش داده مي شود. در اين پروژه هدف خانواده هايي است كه سرپرست بزرگسال ندارند يا بي سرپرست هستند. به اين افراد مديريت سيستم آبرساني آموزش داده مي شود. مدت اين پروژه 5/4 ماه است. احتمالا دولتهاي انگليس و استراليا هم در اين پروژه همكاري مالی خواهند داشت. 

       در پروژه ” ساخت سرپناه و بازسازي “ بايد حدود 000 48 منزل بازسازي و نوسازي شود. در اين زمينه جلسات متعددي با نمايندگان  بنيادمسكن – وزارت مسكن و شهرسازي- وزارت كشور و وزارت خارجه برگزارشده است. به نظرايشان بازسازي بم امري بسيار مهم است زيرا با معيشت مردم نيز ارتباط دارد و مي تواند فرصتهاي شغلي بسياري فراهم آورد. استفاده از نيروهاي محلي و فن آوري درمحل بسيار مورد تاكيد قرارگرفت. از نظر ايشان هيچ ماده اي در دنيا وجود ندارد كه قابليت مقاوم سازي در برابر زلزله را نداشته باشد، ضرورتي وجود ندارد كه ساختمانها اسكلت فولادي     داشته باشد. در اين زمينه يك پروژه پنج ميليون دلاري تعريف شده است. همچنين به دانش بالاي مهندسي زلزله در ايران و همكاري با پژوهشكده  بين المللي زلزله- وزارت فرهنگ و آموزش عالي- پژوهشكده سوانح طبيعي در ايران اشاره کردند. يكي ديگر از اجزاي اين پروژه آموزش  پنچهزار كارگر ساختماني است كه استفاده از موادمحلي و تكنولوژي محلی را ياد گيرند. همچنين كارگاههايي كه مهندسان و معماران ونقشه كش ها در آن حضورداشته و براساس درخواست مردم و اينكه ايشان از چه سازهايي استفاده مي كنند براي ايشان نقشه تهيه و راهكار ارائه كنند. امكان استفاده از اين كارگاهها براي دولت، نهادهاي مدني، تشكلهاي غيردولتي و هر سازماني كه بخواهد سازندگي انجام دهد فراهم است.

      سپس نماينده هر كارگروه (از روز گذشته) Presentation خود را ارائه دادند. خانمها ملك آباديان- شريفي- اميركبيريان

نتايج كارگروههاي به شرح زيراست:

1 - گروه حمایت از کودکان بم

هدف كلي :

• تامین رفاه کودکان بم

هدف محوري: 

• آموزش کودکان
• سلامت کودکان
• حمایت از کودکان معلول و آسیب دیده جسمی
• آب وبهداشت محیط
• حمایت از کودکان
• تغذیه
• حمایت روانی اجتماعی برای کودکان و خانواده های ایشان، از راه:

1.  آموزش

2.  آگاه سازی و ترویج

3.  مشاوره

4.  تحقیقیات کاربردی جامعه نگر

5.  آموزش مهارتهای زندگی

6. ایجاد فضای مناسب برای سرگرمی خلاق، از راه:

•  ورزش

•  نمایش

•  بازی

•  نقاشی و کاردستی

•  کتابخوانی و قصه گویی

2 - گروه حمایت از معلولین و آسیب دیدگان

هدف كلي :

• بهينه سازي زندگي معلولين

هدف محوري: 

• بهينه سازي شرايط زندگي معلولين ناشي از زلزله بم

• ايجاد فرصتهاي آموزشي

• ايجاد اقتصاد در جهت منافع معلولين

• ايجاد فرصتهاي شغلي

• حضور احتمالي معلولين

نتايج:

• ايجاد فرصتهاي برابر براي زندگي بهتر معلولين

فعاليتها:

• تهيه جامعه آماري معلولين بوجودآمده به تفكيك نوع و ميزان

•  نيازسنجي گروههاي مختلف معلول 

• ايجاد خودباوري در معلول

• فرهنگ سازي در جامعه جهت پذيرش معلولين

• آماده كردن محيط شهري (مناسب سازي جهت معلولين)

• آموزش جهت جلوگيري از گسترش معلوليت(كلينيك تخصصي)

• ايجاد مراكز فني و حرفه اي

• ايجاد تعاوني هاي حمايتي

• تامين وسايل توانبخشي

• ايجاد مراكز نگهداري معلولين مطلق

• آموزش فراگير و تلفيقي معلولين

3 - گروه حمایت از زنان

هدف كلي:

• بهبود شرايط زندگي زنان در بم

هدف محوري:

• آموزش – اشتغالزايي 

نتايج:

• آموزش مهارتهاي فني

•  آموزش تنظيم خانواده

• آموزش IT

• آموزش صنايع دستي

• آموزش صنايع تبديلي

فعاليتها:

• آموزش گلدوزي

• آموزش خياطي

• آموزش بهداشت باروري

• آموزش پيشگيري ها

• آموزش كامپيوتر پايه اي

• آموزش اينترنت

• آموزش گرافيك كامپيوتري

• آموزش گليم بافي

• آموزش فرش بافي(تابلو)

• آموزش تبديل خرما به سركه

• آموزش تهيه مرباي بهارنارنج

4 - گروه حمایت از جوانان

هدف كلي:

• اشتغالزایی برای جوانان از طریق راه اندازی مراکز غیردولتی کاریابی برای جوانان

هدف محوري:

• ایجاد هماهنگی بین مراکز دولتی و غیردولتی

• معرفی جوانان به مراکز کار

• نیازسنجی و ظرفیت سنجی

• راه اندازی مراکزی برای آموزش جوانان

• بازاریابی برای مشاغل موجود

• ایجاد بانک اطلاعاتی مشاغل

نتايج:

• هماهنگی با کراکز آموزش فنی و حرفه ای

• خروج نیروهای خارجی

• بررسی وضعیت موجود

 

      در ادامه آقاي  دكتر تجليلي در مورد مديريت بحران و چگونگي پروژه نويسي توضيحاتي ارائه دادند. مراحل پروژه نويسي به شرح زيراست: 1- نيازسنجي 2- مقدمه  3- بيان مسئله  4- اهداف  5- فعاليت ها  6- پايش و ارزشيابي 7- بودجه بندي  8- خلاصه   9- اجراي پروژه

و بيانيه مأموريت که می بایست 3 موضوع را بيان مي كند: 1-  فلسفه وجودي سازمان  2-  چكار مي كند 3 -  اصول و ارزشهاي سازمان راب بیان نماید، ايشان همچنين نكاتي در مورد چگونگي نوشتن پروژه ارائه كردند.

      در نهايت آقاي دكتر نمازي به جمع بندي كارگاه پرداختند. ايشان با تاكيد برمشاركت مردم بم، ضرورت حضور و مشاركت فعال  نهادهاي مردمي و مدني بم در فعاليتها را متذكر شدند. تقويت اطلاع رساني از طريق تشكلهاي غيردولتي با همكاري خانه تشكلهاي غيردولتي كرمان و تلاش براي شناخت تشكلهاي مردمي در شهر و روستا و ايجاد تعامل با آنها براي برگزاري كارگاههاي آموزشي و همكاري دست اندركاران براي تدوين برنامه روشن توسعه و سازندگي در بم و تبيين نقش شفاف تسهيلگري براي جامعه مدني  از موارد ذكرشده است. نيز از آژانسهاي بين المللي و كليه سازمانهايي كه داراي تجربه در زمينه مديريت بحران هستند براي همكاري دعوت نمودند. تجربه هاي موفق ايجاد سازمانهاي فعال در زمينه مديريت بحران به طور مثال گجرات (در هند) مي تواند الگوي مناسبي باشد و آشنایی با این تجارب موفق ضروری است.

نکته: کليه پيوستها و منابع ذکر شده در دفتر موسسه همياران غدا موجود می باشد.