پيگيري
كارگاه آموزشي
طرح نويسي در شهرستان بم
28 – 30
ارديبهشت ماه 1383
استان كرمان- شهرستان كرمان
تالار
كنفرانس مركز درماني بيماريهاي خاص
برگزار
کنندگان: موسسه همیاران غدا و خانه تشکلهای غیردولتی کرمان
با حمایت و
همکاری: استانداری کرمان - موسسه MALTESER از
آلمان
تهيه
كنندگان گزارش: فهيمه سوهاني و دكتر پدرام موسوي
**********************************************************
خلاصه گزارش:
كارگاه
ارزيابي طرح هاي پيشنهادي تشكل هاي غير دولتي در كرمان و بم به منظور
ارائه به سازمان هاي اهدا كننده كمك در تاريخ 28 الي 30 ارديبهشت ماه
1383 در سالن كنفرانس مركز درماني بيماري هاي خاص ـ شهرستان كرمان و با
حضور 13 نفر از نمايندگان اين تشكل ها برگزار شد. در اين كارگاه كه از
سوي موسسه همياران و با حمايت سازمان آلماني مالتزر
Maltezer
و با همكاري خانه تشكل هاي كرمان تشكيل شد، پيش نويس 3 طرح مورد ارزيابي
قرار گرفت و پيشنهادات لازم در قالب فعاليت هاي مشاركتي و مشورتي جهت
ارائه طرح به سازمان آكسفم و ساير سازمان هاي ذيربط ارائه گرديد.
مقدمه:
پس از
وقوع زلزله در شهر بم، نهاد ها و سازمان هاي مختلف بين المللي و تشكل هاي
غير دولتي محلي نقش عمده اي را در خدمات رساني به آسيب ديدگان به عهده
داشتند. در اين بين حضور سازمان هاي محلي به عنوان افرادي كه برخواسته
از ميان جمعيت آسيب ديده هستند از اهميت ويژه اي برخوردار است. گروه هايي
كه از همان دقايق آغازين اين حادثه در صحنه حاضر شدند و به اجراي طرح هاي
مختلف متناسب با توان خود همت گماردند. با توجه به اين نقش، ظرفيت سازي
در زمينه طرح نويسي طبق استانداردهاي موجود و مورد قبول اهداكنندگان كمك
از نياز هاي مهم تشكل هاي غير دولتي محلي به شمار مي رود.
موسسه
همياران سازماني است كه به عنوان يك موسسه مردمي، داوطلب، غير انتفاعي،
غير سياسي و مستقل در زمينه هاي زير فعاليت مي كند:
-
توانمدسازي مردم، جامعه مدني و سازمان هاي غير دولتي در زمينه ارتقا
دانش ، مهارت، ترويج و پژوهش
-
تقويت
همكاري ملي و بين المللي
-
ايجاد
محيط مناسب براي فعاليت سازمان هاي غير دولتي
-
ارائه
الگوهاي عملي مردم محور
موسسه
همياران با توجه به اهميت پيگيري آموخته ها و عمل نمودن دانسته ها، پس
از اجراي كارگاه 3 روزه طرح نويسي در شهرستان بم در تاريخ 15 الي 17
ارديبهشت ماه 1383 ، اقدام به طراحي كارگاهي به منظور پيگيري كارگاه اول
نمود. لذا به شركت كنندگان در كارگاه اول فرصت 10 روزه اي داده شد تا با
توجه به مطالب فراگرفته شده در اين كارگاه و با همكاري با ساير اعضاي
سازمان خود پيش نويس يك طرح متناسب با وضعيت بم را آماده كنند تا اين طرح
در دومين كارگاه مورد ارزيابي قرار گيرد و جهت ارائه به سازمان هاي
اهداكننده كمك آماده شود. به همين منظور كارگاه 3 روزه اي توسط موسسه
همياران و با حمايت سازمان مالتزر
Maltezer
و با همكاري خانه تشكل هاي كرمان در شهرستان كرمان برگزار شد. لازم به
ذكر است كه با توجه به مشكلات تداركاتي در بم و امكان حمايت بيشتر خانه
تشكل هاي كرمان از برگزاري كارگاه، ترجيح داده شد كه كارگاه پيگيري در
كرمان برگزار گردد.
بخش اول: گزارش توصيفي
الف) تسهيلگر كاركاه
تسهيلگري
اين كارگاه به عهده يكي از مدرسين كارگاه آموزشي طرح نويسي در بم، آقاي
دكتر پدرام موسوي بود.
ب) شركت كنندگان در
كارگاه
در اين
برنامه از كليه شركت كنندگاني كه در اولين كارگاه طرح نويسي در شهرستان
بم حضور داشتند، دعوت شد تا طرح هاي آماده شده خود را جهت ارزيابي نهايي
و ارائه به سازمان هاي اهدا كننده كمك مطرح نمايند. در اين كارگاه 12 نفر
از نمايندگان سازمان هاي غير دولتي در بم و كرمان حضور يافتند. در اين
كارگاه تعدادي از افرادي كه در كارگاه پيشين حضور نداشتند نيز شركت
داشتند كه تلاش گرديد از مشاركت آنان در گروه هاي كاري استفاده گردد.
ج) شرح فعاليت ها
-
در اين
كارگاه شركت كنندگان پيش نويس 3 طرح را جهت بررسي و ارزيابي ارائه
كردند. عناوين اين طرح ها ‘ايجاد كارگاه آموزشي و خدماتي كامپيوتر’،
‘تقويت و بازسازي مجتمع فرهنگي و ورزشي’ و ‘توانمندسازي تعدادي از
مستعدين هنري در زمينه مستند سازي’ مي باشد.
-
شركت
كنندگان به 3 گروه كاري تقسيم شدند و هر گروه بررسي يكي از طرح ها را
به عهده گرفت. در هركدام از گروه هاي كاري، چارچوب طرح نويسي سازمان
آكسفم مورد مطالعه قرار گرفت و به ترتيب هركدام از اجزاي طرح ارائه شده
متناسب با اين چارچوب بازنويسي شد. لازم به ذكر است كه چارچوب سازمان
آكسفم از پيش در اختيار تعدادي از شركت كنندگان قرار گرفته بود.
-
در بخش
بعدي برنامه، اجزاي بازنويسي شده در جمع مطرح و توسط شركت كنندگان به
بحث گذاشته شد و پس از رفع نقايص، با چك ليست طرح نويسي مقايسه شد.
(نمونه چك ليست طرح نويسي در پيوست 2 موجود است)
-
در روز
دوم كارگاه نيز نماينده سازمان مالتزر، آقاي رالف
Ralf
از كارگاه بازديد كردند و پس از سخنراني مختصري در مورد اولويت ها و
فعاليت هاي اين سازمان در ارائه خدمات به آسيب ديدگان زلزله بم، به
سوالات شركت كنندگان پاسخ دادند.
-
در طي
يك فرآيند مشاركتي از شركت كنندگان خواسته شد تا 3 نفر از افراد فعال
در كارگاه را معرفي نمايند كه به ترتيب آقايان علي پورمنعمي، محسن
عسكري و حميد حسني انتخاب شدند.
-
در
پايان شركت كنندگان به ارزيابي كارگاه پرداختند كه در قسمت نتايچ
كارگاه به آن اشاره شده است.
بخش دوم: نتايج
جهت بررسي
نتايج، ديدگاه ها در دو بخش شركت كنندگان و مدير طرح ارائه مي گردد.
الف) ديدگاه شركت
كنندگان
آنچه قبل از نوشتن طرح مي بايست بدان مي پرداختيم:
-
برآورد
جزئيات كامل طرح
-
آشنايي
كامل با سازمان هاي اهداكننده كمك
-
نيازسجي
دقيق تر ( اختصاص زمان مناسب)
-
برنامه
ريزي بيشتر
-
ارتباط
مستحكم تر بين سازمان هاي ارائه دهنده طرح
آنچه هنگام نوشتن طرح بيشتر آموختيم:
آنچه پس از نوشتن طرح آموختيم:
-
تداوم
ارتباط با منابع اهداكننده كمك
-
پرسش از
سازمان هاي اهدا كننده كمك جهت اطلاع از نقاط قوت و ضعف طرح و معرفي
ساير منابع ذيربط
-
استفاده
از فرصت ها و استحكام بيشتر روابط
-
تداوم
فرآيند طرح نويسي
-
كسب
مهارت در چگونگي بيان ايده ها و نگارش صحيح
ب) ديدگاه مدير طرح:
-
مطالب
تئوريك مطرح شده در كارگاه بم در اين كارگاه قابليت عملي يافتند و شركت
كنندگان اين فرصت را يافتند تا تمرين عملي مناسبي در مورد آگاهي هاي
خود بنمايند.
-
در
پايان اين كارگاه ضمن مرور مفاهيم طرح نويسي، شركت كنندگان با جزئيات و
دقت بيشتري به تكميل طرح هاي خود پرداختند.
-
پيش
نويس 3 طرح پيشنهادي، با راهنمايي تسهيلگر و با همكاري شركت كنندگان
مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين بين شركت كنندگان با شيوه ارزيابي و
قوانين بازخورد و رهيافت مشاركتي نيز آشنا شدند.
بخش سوم: بررسي نكات قوت
و ضعف كارگاه
نكات قوت:
-
پيگيري
كارگاه طرح نويسي در بم و تشكيل جلسات ارزيابي،كمك بسيار موثري در تهيه
طرح هاي پيشنهادي و رفع ايراد هاي آن بود. به طوريكه شركت كنندگان در
پايان اين روز با مفاهيم و اجزاي طرح نويسي بيشتر آشنا شدند و از آن در
جهت نوشتن پيش نويس طرح خود استفاده كردند.
-
حضور
نماينده سازمان مالتزر در اين كارگاه به عنوان سازمان حمايت كننده و
ناظر بر انجام آن علاوه بر تاكيد بحث برنامه پايش در طرح نويسي موجب
آشنايي بيشتر نمايندگان تشكل هاي غير دولتي با عملكرد اين گونه سازمان
ها و برقراري ارتباط بيشتر شد.
-
در اين
كارگاه نمايندگان ديگري ازتشكل هاي غير دولتي نيز درگير شدند كه اين
امر موجب ظرفيت سازي بيشتر براي اين گونه تشكل ها به حساب مي آيد.
-
ارزيابي
پيش نويس طرح ها و رفع نقايص آن اعتماد به نفس شركت كنندگان را جهت
ارائه به سازمان هاي اهدا كننده كمك بالا برد.
-
با توجه
به فرصت كوتاه 10 روزه بين دو كارگاه و عدم اطلاع رساني مناسب در مورد
زمان تشكيل كارگاه دوم، استقبال شركت كنندگان جهت شركت در كارگاه دوم
مناسب ارزيابي مي شود.
-
در اين
كارگاه فرصت مناسبي پيش آمد تا نمايندگان تشكل هاي غير دولتي محلي با
افراد كليدي كه توانسته اند در بم امكاناتي فراهم كنند آشنا شوند و
بتوانند در اجراي طرح هاي خود از امكانات موجود استفاده نمايند.
نقاط ضعف:
-
با توجه
به اينكه در كارگاه اول تاكيد بيشتري در مورد تامين بودجه طرح از سوي
سازمان آكسفم
OXFAM
شده بود، شركت كنندگان به نوشتن طرح براساس چارچوب اين سازمان نمودند
لذا فرصت تحقيق در مورد ساير منابع را ازدست دادند.
-
با وجود
تاكيد سازمان آكسفم در مورد قبول طرح هاي پيشنهادي در چارچوب و اولويت
هاي تعيين شده و تعهد كارشناس آكسفم مبني بر ترجمه و ارسال اين موارد
براي دفتر همياران، اين امر با تاخير صورت گرفت و موسسه همياران
نتوانست آن ها را به موقع به دست نويسندگان طرح برساند. به همين علت
تهيه كنندگان طرح بدون در نظر گرفتن اولويت هاي سازمان آكسفم اقدام به
نوشتن طرح هاي خود كرده بودند.
-
به نظر
مي رسد اختصاص مدت زمان 10 روزه جهت تهيه طرح بسيار محدود بود و تهيه
كنندگان فرصت كافي براي ارزيابي نياز و تحقيق در مورد ساير موارد نظير
اهداكنندگان كمك را در اختيار نداشتند.
-
در اين
كارگاه طرح هاي پيشنهادي در هر گروه و توسط نمايندگان سازمان هاي مختلف
در بم و كرمان مورد بررسي قرار گرفت. چنانچه شركت كنندگان در كارگاه
اول به صورت سازماني اقدام به تهيه طرح مي كردند و در كارگاه دوم نيز
نمايندگان هر سازمان طرح خود را مورد ارزيابي قرار مي دادند، ضمن احساس
مالكيت بيشتر در مورد آن طرح ضمانت اجراي آن نيز به مراتب بيشتر مي شد.
-
با توجه
به اعلام تشكيل كارگاه دوم به فرد رابط در تشكل هاي غير دولتي در بم،
اقدامات مناسب جهت اطلاع رساني و هماهنگي هاي لازم به منظور حضور شركت
كنندگان در بم صورت نگرفت. همچنين اين هماهنگي ها از سوي خانه تشكل هاي
كرمان نيز در مورد دعوت از شركت كنندگان كرماني به موقع انجام نشد.
مدير طرح هاي موسسه همياران در سفر خود به كرمان كه به منظور پيگيري
انجام فعاليت ها صورت گرفته بود، 3 روز قبل از برگزاري كارگاه و با كمك
يكي از كاركنان خيريه ثامن الحجج (كه از طرف خانه تشكل هاي كرمان معرفي
شده بود) اقدام به تماس با تك تك شركت كنندگان در كارگاه اول نمود.
اين مساله علاوه بر تاخير در اطلاع رساني موجب صرف زمان زياد و اختصاص
آن به انجام فعاليت هاي خارج از برنامه شد.
-
با توجه
به اينكه تعداد بسيار اندك شركت كنندگان در كارگاه اول در طول اين 10
روز درگير تهيه طرح پيشنهادي شدند و تنها 3 طرح آماده شده بود، به نظر
مي رسد انتخاب افراد جهت شركت در اولين كارگاه مناسب نبوده است.
-
علي رغم
انتظار از همكاران محلي براي آماده سازي مكان برگزاري كارگاه اين امر
صورت نپذيرفت و تعدادي از شركت كنندگان كارگاه به همراه مدير طرح اقدام
به تدارك مكان نمودند. همچنين برنامه پذيرايي و اياب و ذهاب نيز چندان
مناسب نبود و موجب اختلال در برنامه شد.
بخش چهارم: پيشنهادات
-
با توجه
به كافي نبودن فاصله زماني بين 2 كارگاه كه از سوي شركت كنندگان و
تسهيلگر كارگاه مطرح شد، پيشنهاد مي شود كارگاه دوم 2-3 هفته بعد از
اتمام اولين كارگاه برگزار شود.
-
طبق
نتايج بدست آمده از كارگاه دوم حضور يك فرد رابط در منطقه جهت انجام
هماهنگي هاي لازم و پيگيري امور در فاصله زماني 2 كارگاه به همراه
جدول زمانبندي فعاليت ها بسيار مفيد به نظر مي رسد.
-
با توجه
به اهميت بحث هماهنگي هاي اوليه در برگزاري هر چه بهتر برنامه ها
پيشنهاد مي شود با توجه به نقش سازمان هاي همكار و نيز مكان اجراي هر
برنامه شرح وظايف واضح و متناسبي براي همكاران در كرمان و بم مشخص
شود.
-
پيشنهاد
مي شود چنانچه برگزاري كارگاه طرح نويسي با هدف پيگيري و ارزيابي
انجام مي شود، در انتخاب افراد شركت كننده دقت بيشتري صورت گيرد.
-
به
منظور بالا بردن كيفيت كارگاه پيگيري پيشنهاد مي شود طرح هاي مورد نظر
پس از ارائه به سازمان هاي اهداكننده كمك از نظر پذيرفته شدن و يا رفع
نقايص موجود پيگيري شود.
-
با توجه
به حضور بسيار فعال 3 نفر از شركت كنندگان در كارگاه پيشنهاد مي شود
به منظور ظرفيت سازي بيشتر، در فرصت هاي آتي از اين عزيزان استفاده
شود.
نکته:
کليه پيوستها و
منابع ذکر شده در
دفتر
موسسه همياران غدا موجود می باشد.
