كارگاه آموزشي بررسي حقوق كودكان

پنجم و ششم خرداد ماه 1383

استان كرمان- شهرستان كرمان

تالار كنفرانس مركز درماني بيماريهاي خاص

برگزار کنندگان: موسسه همیاران غدا و خانه تشکلهای غیردولتی کرمان

با حمایت و همکاری: استانداری کرمان و موسسه SAVE THE CHILDREN

تهيه كنندگان گزارش: فهيمه سوهاني و دكتر پدرام موسوي

**********************************************************

خلاصه گزارش:

كارگاه بررسي حقوق كودكان در تاريخ پنجم و ششم خرداد ماه 1383 در سالن كنفرانس مركز درماني بيماري هاي خاص ـ شهرستان كرمان و با حضور 35 نفر از نمايندگان تشكل هاي غير دولتي در كرمان و بم كه به نحوي درمورد كودكان فعاليت مي كنند برگزار شد. در اين كارگاه كه از سوي موسسه همياران و با حمايت سازمان Save the Children  و با همكاري خانه تشكل هاي كرمان تشكيل شد، مفاهيم و پيمان نامه حقوق كودك از ديدگاه ملي و بين المللي مورد بحث قرار گرفت.

 مقدمه:

پس از وقوع زلزله در شهر بم، نهاد ها و سازمان هاي مختلف بين المللي و تشكل هاي غير دولتي محلي نقش عمده اي را در خدمات رساني به آسيب ديدگان به عهده داشتند.  در اين بين حضور سازمان هاي محلي به عنوان افرادي كه برخواسته از ميان جمعيت آسيب ديده هستند از اهميت ويژه اي برخوردار است. گروه هايي كه از همان دقايق آغازين اين حادثه در صحنه حاضر شدند و به اجراي طرح هاي مختلف متناسب با توان خود همت گماردند.

موسسه همياران سازماني است كه به عنوان يك موسسه مردمي، داوطلب، غير انتفاعي، غير سياسي و مستقل در زمينه هاي زير فعاليت مي كند:

• توانمدسازي مردم، جامعه مدني و سازمان هاي غير دولتي در زمينه ارتقا دانش ، مهارت، ترويج و پژوهش

• تقويت همكاري ملي و بين المللي

•  ايجاد محيط مناسب براي فعاليت سازمان هاي غير دولتي

• ارائه الگوهاي عملي مردم محور

با توجه به آسيب پذبر بودن كودكان در حوادثي نظير زلزله و  اهميت حقوق كودكان در اجراي طرح ها، كارگاه 2 روزه اي با عنوان بررسي حقوق كودكان توسط موسسه همياران و با حمايت سازمان Save the Children و با همكاري خانه تشكل هاي كرمان در شهرستان كرمان برگزار شد. لازم به ذكر است كه با توجه به مشكلات تداركاتي در بم و امكان حمايت بيشتر خانه تشكل هاي كرمان از برگزاري كارگاه، ترجيح داده شد كه كارگاه در كرمان برگزار گردد.

هدف:

 اين گزارش جهت ارائه به موسسه همياران غدا و سازمان Save the Children به منظور ثبت و نگهداري نتايج بدست آمده از طرح و نيز استفاده از آن در بهبود برنامه هاي آتي موسسه تهيه شده است. همچنين اين گزارش در صورت تامين نظر سازمان Save the Children امكان پرداخت قسط بعدي طرح را مهيا خواهد نمود.

بخش اول: گزارش توصيفي

 

الف) تسهيلگر و سخنران هاي كاركاه

تسهيلگري اين كارگاه به عهده خانم دكتر قاسم زاده، عضو هيئت مديره انجمن پويا بود. همچنين آقاي نمازي مدير عامل موسسه همياران، خانم آنا از موسسه International Blue Crescent ، خانم نوبان از سازمان يونيسف و خانم خيلتاش از موسسه همياران به عنوان سخنران دعوت شدند.

ب)  شركت كنندگان در كارگاه

در اين برنامه از تشكل هاي غير دولتي كه به نحوي در مورد كودكان  در بم فعاليت مي كنند جهت شركت در كارگاه دعوت شد. در اين كارگاه 35 نفر از نمايندگان سازمان هاي غير دولتي در بم ، كرمان و تهران حضور يافتند. همچنين تعدادي از شركت كنندگان در كارگاه طرح نويسي ويژه كوركان و مديريت جامعه محور بحران نيز در اين كارگاه حاضر شدند.

ج‌)          شرح فعاليت ها

بخش اول: در اين بخش پس از معارفه آقاي نمازي مدير عامل موسسه همياران مقدمه اي در مورد مفاهيم حق محوري و منشورهاي جهاني در ارتباط با كودكان ارائه كردند. ايشان در مورد اهميت نگاه حق- محور در مقايسه با رويكرد نياز-محور مواردي را مطرح كردند و در پايان به سوالات شركت كنندگان پلسخ گفتند.

بخش دوم: در بخش دوم برنامه، خانم آنا از موسسه IBC تركيه كه در بم مشغول فعاليت هستند توضيحاتي در مورد اين سازمان و فعاليت هاي خود در رابطه با كودكان ارائه كردند و نهايتا به پرسش هاي شركت كنندگان در مورد نحوه همكاري با اين موسسه پلسخ گفتند.

بخش سوم: در اين بخش خانم نوبان از سازمان يونيسف در مورد علت تاسيس اين سازمان و فعاليت هاي آن و منشور حقوق كودك توضيحاتي را ارائه دادند. همچنين تعدادي از كتب و بروشورهاي  سازمان يونيسف  بين شركت كنندگان توزيع شد كه با استقبال زيادي همراه بود.

بخش چهارم: كارگاه حقوق كودكان كه با تسهيلگري خانم دكتر قاسم زاده اجرا شد.

برنامة كارگاه حقوق كودك با توجه به زمان تعيين شده براي شش جلسه تنظيم شد كه در ارتباط با گستردگي موضوع حقوق كودك كافي نبود واز اين رو سعي شد مطالب اساسي به شرح زير در كارگاه مطرح شود:

جلسه اول: تعريف حقوق كودك از ديدگاه هاي مختلف و تعريف كودك

جلسه دوم: ضرورت و اهميت توجه به حقوق كودك

در ارتباط با اين موضوع دو كار گروهي صورت گرفت:

• نگاه آماري به وضعيت كودكان در جهان براي پي بردن به آسيب پذيري كودكان

• ذكر يك خاطره خوش آيند و ناخوش آيند از دوران كودكي و نوجواني براي پي بردن به تفاوت اساسي كودكان با بزرگسالان

جلسه سوم: نقش نهادهاي مختلف در تحقق حقوق كودك:

در اين زمينه چهار نهاد زير مشخص شد و هر گروه در مورد يكي از آنها به فعاليت پرداختند و نتيجه كار خود را به جمع ارائه دادند:

• نقش خانواده در تحقق حقوق كودك

• نقش مدرسه در تحقق حقوق كودك

• نقش رسانه هاي جمعي در تحقق حقوق كودك

• نقش سازمان هاي غيردولتي در تحقق حقوق كودك

جلسه چهارم: آشنايي با پيمان نامه حقوق كودك

به منظور آشنايي با پيمان نامة حقوق كودك دو نوع تقسيم بندي از مواد پيمان نامه به عمل آمد و در مورد هر يك از طبقه بندي ها، دو گروه به فعاليت پرداختند و نتيجة كار خود را به جمع ارائه دادند.

قبل از كار عملي در مورد پيمان نامه، ساختار و اهداف آن توضيح داده شد.

جلسه پنجم: نقش مشاركت در تحقق حقوق كودكان

ضمن تعريفي از مشاركت و انواع آن قرار شد دو گروه يك برنامة كار مشاركتي براي نوجوانان در بم به صورت مشخص برنامه ريزي كنند و در صورت امكان آن را اجرا كنند. فعاليت ها در زمينه هاي زير بود:

• ايجاد كتابخانه توسط نوجوانان

• برگزاري نمايشگاه اشياء بازمانده از زلزله توسط نوجوانان

• پاكسازي محيط زيست

جلسه ششم: موانع و راه كارهاي تحقق حقوق كودك

ابتدا موانع تحقق حقوق كودك در چهار زمينه زير ارائه شد:

1. موانع قانوني

2. موانع اقتصادي

3. موانع فرهنگي

4. موانع اجتماعي

هر گروه يكي از موانع را با ارائه راهكارهاي مناسب بررسي كردند و نتيجه كار خود را به جمع ارائه دادند. در ضمن در طي جلسات شش گانه توضيحاتي در مورد ويژگي هاي پيمان نامه، نحوة پذيرش پيمان نامه توسط جمهوري اسلامي ايران و گزارش هاي دولت جمهوري اسلامي ايران توضيحاتي ارائه شد. بعد از ارائه هر قسمت فرصتي براي پرسش و پاسخ در نظر گرفته شد. در پايان جلسة ششم جمع بندي خلاصه اي از فعاليتهاي انجام شده در شش جلسه ارائه شد.

بخش پنجم: در اين بخش خانم گلزار خيلتاش در مورد آسيب پذيري كودكان از ديدگاه قوانين بشردوستانه بين الملل نظيركنوانسيون حقوق كودك، اعلاميه جهاني حقوق بشر، اولين كنوانسيون بين المللي حقوق مدني و سياسي، كنوانسيون بين المللي حقوق اجتماعي و فرهنگي توضيحاتي را براي شركت كنندگان ارائه كردند. اسلايدهاي سخنراني ايشان به زبان انگليسي ارائه شدند.

 

بخش دوم: نتايج

• شركت كنندگان به طور عملي با مفاهيم حقوق كودك آشنا شدند.

• شركت كنندگان ضمن آشنايي با سازمان يونيسف تعدادي از نشريات اين سازمان را دريافت كردتد.

• شركت كنندگان در جريان قوانين بشر دوستانه بين الملل ويژه كودكان قرار گرفتند.

• نتايج آناليز ارزيابي كارگاه به شرح زير مي باشد:

1. 100 درصد از شركت كنندگان كيفيت منابع و متون ارائه شده را بالاي متوسط ارزيابي كردند.

2. 100 درصد از شركت كنندگان تسلط استاد در ارائه مطالب را خوب ارزيابي كردند.

3. از نظر شركت كنندگان مفيد و به روز بودن مطالب به ميزان 100 درصد بالاي متوسط بود.

4. به نظر شركت كنندگان استفاده درست از وقت  به ميزان100 درصد بالاي متوسط بود.

5. توانايي تسهيلگر در ترغيب شركت كنندگان به مشاركت از ديدگاه 89 درصد از شركت كنندگان  عالي ارزيابي شد.

6. 100 درصد از شركت كنندگان برنامه ريزي و نظم اجراي دوره را بالاي متوسط ارزيابي كردند. (گزارش ارزيابي كارگاه در پيوست 3 آمده است)

7. همچنين 100 درصد هماهنگي و برنامه ريزي كارگاه، 82 درصد مدت زمان دوره و 100 درصد برنامه ريزي و نظم اجرايي دوره را خوب ارزيابي كردند.

بخش سوم: بررسي نكات قوت و ضعف كارگاه

نكات قوت:

• ارائه مطالب آموزشي به همراه كارگروهي در بخش چهارم برنامه موجب يادگيري بهتر شركت كنندگان و نيز خسته كننده نبودن كارگاه شد.

• اسثفاده از سخنران خارجي موجب آشنايي شزكت كنندگان با فعاليت اين گونه سازمان ها مي شود.

نقاط ضعف:

• كارگاه براي شركت كنندگاني كه دركارگاه اول و دوم نيز حضور داشته يودند، خسته كننده بود.

• مطالب ارائه شده در يخش حق-محوري به صورت مكتوب ارائه نشد.

• به منظور يررسي ميزان افرايش آگاهي شركت كنندگان پيش آزمون و پس آزمون گرفته نشد.

• به نظر مي رسد در مورد اهداف كارگاه توضيحات مناسبي به شركت كنندگان داده نشد.

• با توجه به اعلام تشكيل كارگاه دوم به فرد رابط در تشكل هاي غير دولتي در بم، اقدامات مناسب جهت اطلاع رساني و هماهنگي هاي لازم به منظور حضور شركت كنندگان در بم صورت نگرفت. همچنين اين هماهنگي ها از سوي خانه تشكل هاي كرمان   نيز در مورد دعوت از شركت كنندگان كرماني به موقع  انجام نشد. مدير طرح هاي موسسه همياران در سفر خود به كرمان كه به منظور پيگيري  انجام فعاليت ها صورت گرفته بود، 3 روز قبل از برگزاري كارگاه و با كمك يكي از كاركنان خيريه ثامن الحجج (كه از طرف خانه تشكل هاي كرمان معرفي شده بود) اقدام به تماس با تك تك شركت كنندگان در كارگاه  اول  نمود. اين مساله علاوه بر تاخير در اطلاع رساني  موجب صرف زمان زياد و اختصاص آن به انجام فعاليت هاي خارج از برنامه شد.

• استفاده از نيروهاي درگير در بيمارستان ثامن الحجج موجب تاخير در  كار و به هم خوردن برنامه ريزي كارگاه شد. از آن جمله مي توان به  مناسب نبودن برنامه پذيرايي و اياب و ذهاب اشاره كرد.

بخش چهارم: پيشنهادات

• در مواردي كه شركت كنندگان به زبان انگليسي آشنايي زيادي ندارند، پيشنهاد مي شود مطالب آموزشي به زبان فارسي آماده و ارائه شود.

• يا توجه به اهميت ميزان افزايش آگاهي در كارگاه پيشنهاد مي شود در مورد انجام پيش آزمون و پس آزمون اقدام شود.

• به منظور يررسي دقيق تر نتايج كارگاه پيشنهاد مي شود اهداف كارگاه به طور مشخص بيان شود.

• با توجه به تمايل شركت كنندگان برا ي صحبت با نمايندگان سازمان هاي خارجي پيشنهاد مي شود  از چنين افرادي متناسب با موضوع كارگاه دعوت شود.

• با توجه به اهميت بحث هماهنگي هاي اوليه در برگزاري هر چه بهتر برنامه ها پيشنهاد   مي شود با توجه به نقش سازمان هاي همكار و نيز مكان اجراي هر برنامه شرح وظايف واضح و متناسبي براي همكاران در كرمان و بم مشخص شود. 

نکته: کليه پيوستها و منابع ذکر شده در دفتر موسسه همياران غدا موجود می باشد.